Filament เลือกใช้อย่างไรดี

คู่มือเลือกเส้นพลาสติก 3D (FDM): เลือกอย่างไรให้ “ตรงงาน” ที่สุด

ในการพิมพ์ 3D Printing ปัจจัยที่สำคัญที่สุดรองจากการตั้งค่าเครื่อง คือการ “เลือกวัสดุ (Material)” ให้ถูกกับจุดประสงค์การใช้งานครับ เพราะเส้นพลาสติกแต่ละชนิดมี “นิสัย” และ “ความเก่ง” ที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง วันนี้ทาง natdesign จะมาบอกครับ

Filament คืออะไร?

ในบริบทของงานพิมพ์ 3 มิติ (3D Printing) Filament (ฟิลาเมนต์) คือ “เส้นพลาสติก” ที่ใช้เป็นวัสดุหลักในการพิมพ์ชิ้นงานสำหรับเครื่องระบบ FDM (Fused Deposition Modeling) ครับ ถ้าจะให้เห็นภาพง่านที่สุดคือ เปรียบเสมือน: “หมึก” ของเครื่องพิมพ์ทั่วไป แต่เปลี่ยนจากน้ำหมึกเป็น “เส้นพลาสติกแข็ง” ที่ม้วนอยู่ในล้อ (Spool) ลักการทำงาน: เครื่องพิมพ์จะดึงเส้น Filament นี้เข้าไปหลอมละลายที่หัวฉีด (Nozzle) ด้วยความร้อน แล้วฉีดออกมาซ้อนทับกันทีละชั้นจนกลายเป็นรูปทรงต่างๆ เช่น แจกัน, เฟือง, หรือเคสมือถือ ทางเราสรุปมาให้แล้ว

คู่มือเลือกเส้นพิมพ์ 3D FDM (สรุปหมวดหลัก)

เลือกวัสดุให้ตรงงาน: งานโชว์ / งานใช้งาน / งานรับแรง / กลางแจ้ง / ยืดหยุ่น / ซัพพอร์ต
เลือกเร็วใน 10 วินาที

รายละเอียดแต่ละชนิด (Card)

1. PLA (พิมพ์ง่าย งานสวย)
   • เหมาะกับ: โมเดล, งานโชว์, ต้นแบบ
   • ข้อควรระวัง: ไม่ทนร้อน/แดดจัด
2. PETG (เหนียว ใช้งานจริงได้)
   • เหมาะกับ: กล่อง, ขา, งานโดนน้ำ
   • ข้อควรระวัง: อาจมีเส้นย้อย ต้องจูน
3. PA (Nylon) (เหนียวมาก รับแรง)
   • เหมาะกับ: จิ๊กงาน, เกียร์/บูช, ชิ้นส่วนวิศวะ
   • ข้อควรระวัง: ดูดความชื้นหนัก ต้องอบเส้น/คุมวาร์ป
4. ABS (ทนร้อน งานใช้งาน)
   • เหมาะกับ: ชิ้นส่วนในรถ, ใกล้เครื่อง, เคส
   • ข้อควรระวัง: วาร์ป/กลิ่น ควรตู้ปิด+ระบายอากาศ
5. TPU (ยืดหยุ่น กันกระแทก)
   • เหมาะกับ: ยางรอง, กันลื่น, ซีล, เคสยาง
   • ข้อควรระวัง: ต้องพิมพ์ช้า ลด retraction
6. ASA (ตัวจบงานกลางแจ้ง)
   • เหมาะกับ: งานนอกอาคาร, โดนแดดฝน, ฝาครอบ
   • ข้อควรระวัง: วาร์ปคล้าย ABS ควรตู้ปิด
7. PVA (ซัพพอร์ตละลายน้ำ)
   • เหมาะกับ: งานซับซ้อน/โพรง, ซัพพอร์ตแกะยาก
   • ข้อควรระวัง: แพ้ชื้นมาก ต้องเก็บแห้ง

กลุ่มเส้น PVA (ซัพพอร์ต)

“เส้นซัพพอร์ตละลายน้ำ สำหรับงาน 2 วัสดุ”

• คืออะไร: เส้นที่ใช้พิมพ์เป็นตัวรับน้ำหนัก (Support) แล้วนำไปแช่น้ำให้ละลายหายไป
• การนำไปใช้: งานที่มีโพรงซับซ้อน, งานรายละเอียดสูง, เครื่องพิมพ์ 2 หัวฉีด
• ⚠️ ข้อควรระวัง:
  • 💧 ดูดความชื้นหนักมาก ต้องเก็บแห้ง
  • มักใช้คู่กับ PLA (จับคู่กันได้ดีกว่า)
  • ใช้น้ำอุ่นช่วยให้ละลายเร็วขึ้น

กลุ่มเส้น ASA (ทน UV/กลางแจ้ง)

“ตัวจบงานกลางแจ้ง — ทนแดด ทนฝน ทน UV”

• ASA: เหมาะงานนอกอาคาร, ฝาครอบ, ป้าย
• ASA-CF: แข็งขึ้น นิ่งขึ้น สำหรับขายึดนอกอาคาร
• ⚠️ คำแนะนำ: วาร์ปคล้าย ABS แนะนำตู้ปิด / ระบายอากาศ

กลุ่มเส้น TPU (ยืดหยุ่น)

“ยืดหยุ่น กันกระแทก — เลือกระดับความนิ่มตามงาน” (Scale: 85A นิ่มสุด <—> 95A แข็งสุด)

• TPU 85A (นิ่มมาก ยืดสุด): เหมาะกับกันกระแทก, ซีลนิ่ม, ยางรองกันลื่น (พิมพ์ยากกว่า)
• TPU 90A (นิ่มกำลังดี): เหมาะกับเคส, ยางรอง, ชิ้นส่วนยืดหยุ่นทั่วไป
• TPU 95A (แข็งขึ้น คุมง่ายสุด): เหมาะกับล้อเล็ก, บูชยาง, ชิ้นส่วนคงรูป
• ⚠️ คำแนะนำ: ควรพิมพ์ช้า / ใช้เครื่อง Direct Drive / คุมการป้อนเส้นให้สม่ำเสมอ

กลุ่มเส้น ABS (ทนร้อน)

“ทนร้อน แต่งผิวง่าย — ต้องคุมวาร์ปและระบายอากาศ”

• ABS: ทนร้อน งานวิศวะพื้นฐาน
• ABS+: พิมพ์ง่ายขึ้น วาร์ปลดลง
• ABS-CF (ผสมคาร์บอน): นิ่งขึ้น ผิวด้าน แข็งขึ้น
• ABS-GF (ผสมใยแก้ว): คงรูป แข็งมาก สายโครงสร้าง
• ⚠️ คำแนะนำ: “ต้องมีตู้ปิด” + ระบายอากาศ (กันกลิ่น/ควัน), ใช้หัวฉีด Hardened Steel สำหรับรุ่น CF/GF

กลุ่มเส้น PA / Nylon (วิศวะรับแรง)

“เหนียวมาก รับแรงดี — แต่แพ้ความชื้น ต้องอบเส้น”

• PA: เหนียว ทนล้า เหมาะงานเกียร์/บูช
• PA-CF: แข็งขึ้น นิ่งขึ้น วาร์ปลดลง
• PA6: งานรับแรงหนัก อะไหล่เครื่องจักร
• ⚠️ คำแนะนำ: “ดูดความชื้นหนักมาก — ต้องอบเส้นและเก็บในกล่องแห้ง”, ใช้หัวฉีด Hardened Steel

กลุ่มเส้น PETG (ใช้งานทั่วไป)

“เหนียว ใช้งานจริงดี — เพิ่มความนิ่งด้วย CF/GF”

• PETG: เหนียว ใช้งานทั่วไปดี (กล่อง, งานโดนน้ำ)
• PETG-CF: นิ่งขึ้น ผิวด้าน (ฟิกซ์เจอร์)
• PETG-GF: คงรูป ทนร้อนขึ้น (โครงสร้าง)
• ⚠️ คำแนะนำ: ระวังเส้นย้อย (Stringing), ตู้ปิดไม่จำเป็นแต่ช่วยให้งานเสถียรขึ้น

กลุ่มเส้น PLA (FDM)

พิมพ์ง่าย งานสวย เหมาะงานโชว์และต้นแบบ

ข้อมูลแยกตามประเภทเส้น

1. PLA

• จุดเด่น: “พิมพ์ง่ายสุด งานสวย”
• เหมาะกับ: โมเดล, พร็อพ, งานโชว์, งานต้นแบบ

2. PLA+

• สรุปด่วน: “เหนียวขึ้น แตกยากขึ้น”
• การใช้งาน: เหมาะกับงานทั่วไปที่อยากเหนียวขึ้น, ชิ้นส่วนเล็กๆ, งานใช้งานเบาๆ

3. PLA-CF

• จุดเด่น: “แข็ง นิ่ง ผิวด้านพรีเมียม”
• เหมาะกับ: ฟิกซ์เจอร์เบาๆ, งานผิวด้าน, งานที่อยากให้บิดงอน้อย

ข้อควรระวัง / คำแนะนำ

• สำหรับ PLA และ PLA+:
  • ⚠️ “ไม่ทนร้อน—หลีกเลี่ยงแดดจัด/ในรถ”
• สำหรับ PLA-CF:
  • 🛠️ กินหัวฉีด—แนะนำหัว Hardened Steel/Ruby

เพราะงานพิมพ์ 3 มิติที่ดี ไม่ได้ขึ้นอยู่กับแค่เครื่องพิมพ์ แต่เริ่มต้นที่การเลือก ‘วัสดุ’ ให้ถูกต้อง การเลือก Filament ที่เหมาะสม คือหัวใจสำคัญที่จะทำให้ชิ้นงานของคุณใช้งานได้จริงและคงทนยาวนาน